Czas pracy lekarza w 2026 roku – norma, dyżury medyczne i klauzula opt-out

W 2026 roku lekarz zatrudniony na podstawie umowy o pracę w podmiocie leczniczym, jeżeli jest objęty podstawową normą czasu pracy z ustawy o działalności leczniczej, pracuje zasadniczo do 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Roczny wymiar czasu pracy przy tej normie wynosi 1903 godziny i 25 minut, przy 251 dniach rozliczeniowych. Wymiar miesięczny zależy od układu dni roboczych i świąt w danym miesiącu. Dyżury medyczne wlicza się do czasu pracy, ale ich planowanie wymaga osobnego potraktowania, zwłaszcza przy kontroli odpoczynku dobowego, odpoczynku tygodniowego oraz zgody opt-out.

Ważne: ten artykuł dotyczy przede wszystkim lekarzy zatrudnionych na umowę o pracę. Przy kontraktach cywilnoprawnych i B2B zasady organizacji pracy, dostępności oraz wynagrodzenia wynikają w dużej mierze z umowy i regulacji szczególnych, a nie z klasycznego rozliczania etatowego czasu pracy.

Miesięczny wymiar czasu pracy lekarza w 2026 roku

Dla lekarza objętego normą 7 godzin 35 minut na dobę miesięczny wymiar czasu pracy w 2026 roku można przedstawić następująco. Tabela zakłada pełny etat, przeciętnie pięciodniowy tydzień pracy oraz uwzględnia święta przypadające w innym dniu niż niedziela, w tym święta przypadające w sobotę.

W sierpniu i grudniu 2026 roku wymiar obniżają również święta przypadające w sobotę: 15 sierpnia oraz 26 grudnia. W grudniu dodatkowo trzeba uwzględnić 24 grudnia, czyli Wigilię Bożego Narodzenia, która od 2025 roku jest dniem wolnym od pracy.

Skąd wynika norma 7 godzin 35 minut?

Podstawowa regulacja dotycząca czasu pracy w podmiotach leczniczych znajduje się w ustawie o działalności leczniczej. Dla wielu pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym, w tym lekarzy, czas pracy nie powinien przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę oraz przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.

W praktyce oznacza to, że samo przemnożenie liczby dni roboczych przez 8 godzin byłoby błędem. Dla lekarza objętego normą 7:35 należy liczyć wymiar według krótszej normy dobowej. Dopiero potem analizuje się dyżury, dodatkowe godziny, zgodę opt-out i odpoczynki. Tak specyficzne algorytmy wyliczania są powodem, dla którego rekomendujemy odejście od Excela. Odpowiedni system, jak wspominaliśmy przy okazji wprowadzania naszej aktualizacji dotyczącej spóźnień, godzin i raportów, pozwala te matematyczne detale w pełni zautomatyzować.

Kiedy lekarz może pracować dłużej niż 7 godzin 35 minut?

Norma 7 godzin 35 minut nie oznacza, że lekarz nigdy nie pojawi się w grafiku na dłużej. W ochronie zdrowia trzeba odróżnić kilka sytuacji:

• normalny dobowy wymiar pracy wynikający z harmonogramu,
• dyżur medyczny, który wlicza się do czasu pracy,
• pracę ponad przeciętną tygodniową normę w związku z pisemną zgodą opt-out,
• rozkład równoważny, jeżeli jest dopuszczalny w konkretnej organizacji pracy,
• dodatkowe umowy lub kontrakty, które nie są klasycznym etatowym rozliczaniem czasu pracy.

Największy błąd w publikacjach o tym temacie polega na mieszaniu tych kategorii. Inaczej liczy się podstawowy wymiar etatu, inaczej planuje dyżur, a jeszcze inaczej ocenia dopuszczalność pracy ponad przeciętnie 48 godzin tygodniowo.

Dyżur medyczny lekarza – czy wlicza się do czasu pracy?

Tak. Czas pełnienia dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy. To kluczowa informacja przy planowaniu grafiku lekarzy, ponieważ dyżur nie jest jedynie dodatkową obecnością poza systemem czasu pracy. Powinien być uwzględniony w ewidencji, wynagrodzeniu oraz kontroli odpoczynku.

Dyżur medyczny występuje przede wszystkim w podmiotach wykonujących stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. W typowej przychodni ambulatoryjnej problem dyżurów może wyglądać inaczej niż w szpitalu, oddziale ratunkowym czy jednostce z całodobową opieką. Z uwagi na pracę zmianową, bardzo istotna staje się rzetelna autoryzacja odbić czasu pracy. Dowodem na to, jak ważna to kwestia, jest nasz artykuł oparty na faktach: gdy jedna wiadomość zmienia produkt – historia o zdjęciach w Registo. Zapobiega to tzw. odbijaniu się za kolegę na nocnym dyżurze.

Praktyczna zasada: jeżeli w grafiku lekarza występują dyżury, nie wystarczy sprawdzić tylko miesięcznej liczby godzin z tabeli. Trzeba równocześnie kontrolować odpoczynek po dyżurze, przeciętny tygodniowy czas pracy, zgodę opt-out oraz sposób wynagradzania dyżuru.

Klauzula opt-out – kiedy lekarz może pracować powyżej 48 godzin tygodniowo?

Klauzula opt-out to potoczne określenie pisemnej zgody pracownika na pracę w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. W praktyce najczęściej temat dotyczy lekarzy pełniących dyżury medyczne.

Taka zgoda powinna być dobrowolna i udzielona na piśmie. Nie należy traktować jej jako automatycznego elementu zatrudnienia ani jako prostego sposobu na odblokowanie dowolnej liczby godzin. Nadal trzeba planować odpoczynki, prowadzić ewidencję czasu pracy i pilnować, czy grafik nie tworzy nadmiernego ryzyka organizacyjnego.

Odpoczynek po dyżurze medycznym

Przy dyżurach medycznych najczęściej problemem nie jest samo wpisanie godzin do grafiku, lecz zachowanie odpoczynku. Co do zasady pracownik powinien mieć zapewniony odpoczynek dobowy i tygodniowy. Po dyżurze medycznym odpoczynek dobowy (co najmniej 11 godzin) powinien być udzielony bezpośrednio po jego zakończeniu.

To oznacza, że grafik lekarza nie powinien być oceniany wyłącznie w skali miesiąca. Trzeba patrzeć także na kolejność zmian, godzinę rozpoczęcia i zakończenia dyżuru oraz na to, czy po dyżurze zaplanowano wystarczający czas regeneracji.

Przykłady planowania czasu pracy lekarza

Poniższe przykłady mają charakter poglądowy i pomagają uporządkować typowe sytuacje spotykane przy planowaniu grafików.

Czas pracy lekarza a święta w 2026 roku

Przy liczeniu wymiaru czasu pracy w 2026 roku trzeba uwzględnić święta przypadające w innym dniu niż niedziela. Dla lekarzy objętych normą 7 godzin 35 minut każdy taki dzień obniża miesięczny wymiar o jeden dzień pracy w tej normie. W 2026 roku szczególnie łatwo przeoczyć trzy elementy:

1. 1 stycznia i 6 stycznia, które obniżają wymiar w styczniu,
2. 15 sierpnia, który przypada w sobotę i również obniża wymiar,
3. 24, 25 i 26 grudnia – w tym Wigilię (ustawowo od 2025 r. wolną) oraz drugi dzień Bożego Narodzenia przypadający w sobotę.

Najczęstsze błędy przy układaniu grafików lekarzy

• Liczenie etatu lekarza według 8 godzin zamiast 7 godzin 35 minut.
• Traktowanie dyżuru jako czasu poza grafikiem, mimo że dyżur medyczny wlicza się do czasu pracy.
• Nieuwzględnianie świąt przypadających w sobotę przy obliczaniu wymiaru czasu pracy.
• Brak rozróżnienia między lekarzem etatowym a lekarzem na kontrakcie.
• Zakładanie, że podpisany opt-out rozwiązuje wszystkie problemy z przekroczeniami czasu pracy.
• Planowanie kolejnej pracy bez realnego sprawdzenia odpoczynku po dyżurze.
• Brak jednej, spójnej ewidencji łączącej grafik, dyżury, nieobecności i wymiar miesięczny.

Jak system do grafików pomaga kontrolować czas pracy lekarzy?

Im więcej lekarzy, dyżurów, lokalizacji i typów umów, tym trudniej kontrolować czas pracy ręcznie. Arkusz kalkulacyjny sprawdza się przy prostych harmonogramach, ale w placówce medycznej szybko pojawia się kilka warstw komplikacji: różne normy czasu pracy, dyżury, nieobecności, święta, zmiany godzin otwarcia, zastępstwa i okresy rozliczeniowe.

Świetnym tego przykładem jest to, jak Fundacja Razem dla Życia uporządkowała ewidencję czasu pracy przy pomocy Registo, eliminując papierologię i zyskując pełną transparentność.

FAQ - czas pracy lekarza w 2026 roku