„Przecież nie siedzi w biurze, to po co ma się odbijać?” – to jedno z najczęstszych zdań, które słyszymy przy wdrożeniach. Za tym mitem stoi przekonanie, że w pracy zdalnej liczy się tylko efekt. Efekt jest ważny, ale pracownik zdalny to nadal pracownik na umowie o pracę, a jego czas pracy trzeba rozliczyć tak samo jak czas osoby w biurze.
Materiał ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.
Skąd się bierze ten mit?
- Nie ma bramki ani czytnika. W biurze rejestracja kojarzy się z kartą przy drzwiach. W domu „nie ma czego odbić”.
- „Rozliczamy z zadań”. Firma umawia się na efekty i uznaje, że godziny przestały mieć znaczenie.
- Zaufanie. Rejestracja bywa odbierana jako brak zaufania do osoby, która pracuje samodzielnie.
- Okazjonalność. Skoro ktoś pracuje z domu tylko kilka dni w roku, wydaje się, że nie ma czego ewidencjonować.
Każdy z tych argumentów brzmi rozsądnie, ale żaden nie zwalnia z obowiązków pracodawcy.
Co mówią przepisy?
Od 7 kwietnia 2023 roku praca zdalna jest uregulowana w Kodeksie pracy (art. 67¹⁸–67³⁴). Te przepisy określają, kiedy i na jakich zasadach można pracować zdalnie, ale nie wyłączają ogólnych reguł o czasie pracy. W praktyce oznacza to, że:
- ewidencja czasu pracy (art. 149 Kodeksu pracy) dotyczy każdego pracownika, niezależnie od tego, gdzie pracuje. Służy ustaleniu wynagrodzenia i innych świadczeń,
- normy czasu pracy, przerwy i odpoczynek obowiązują tak samo: przerwa co najmniej 15 minut przy dobowym wymiarze od 6 godzin, 11 godzin odpoczynku dobowego i 35 godzin tygodniowego,
- nadgodziny to nadgodziny także w domu, jeśli praca jest wykonywana na polecenie albo za wiedzą i zgodą pracodawcy,
- pracodawca ma prawo kontrolować wykonywanie pracy zdalnej (art. 67²⁸) na zasadach ustalonych w porozumieniu, regulaminie albo poleceniu,
- okazjonalna praca zdalna, na wniosek pracownika, przysługuje w wymiarze do 24 dni w roku kalendarzowym. Te dni też trzeba ująć w ewidencji, a do tego warto pilnować ich limitu.
Wyjątek stanowi zadaniowy czas pracy. Przy nim nie ewidencjonuje się godzin pracy, ale to osobny system, który trzeba świadomie wprowadzić. Sama praca z domu go nie tworzy.
Najczęstsze błędy firm przy pracy zdalnej
- „Pracuj, kiedy chcesz”, ale bez ustalonego rozkładu. Elastyczne godziny są w porządku, tylko trzeba je zapisać w regulaminie lub porozumieniu, np. jako ruchomy czas pracy. Inaczej trudno ocenić, kiedy zaczyna się praca po godzinach.
- Nadgodziny „bo i tak jestem w domu”. Odpisywanie na maile wieczorem albo kończenie projektu w weekend to praca. Jeśli pracodawca o niej wie i ją akceptuje, mogą to być nadgodziny do rozliczenia.
- Brak przerw i odpoczynku. W domu łatwiej zapomnieć o przerwie albo usiąść do laptopa po kilku godzinach od zakończenia pracy. Za przestrzeganie odpoczynku nadal odpowiada pracodawca.
- Ewidencja przepisana z grafiku. Wpisanie „8:00–16:00” dla każdego dnia wygląda porządnie, ale nie pokazuje rzeczywistości, a przy sporze o nadgodziny nie będzie wiarygodnym dowodem.
- Brak licznika pracy okazjonalnej. Po przekroczeniu 24 dni dalsza praca z domu nie jest już okazjonalna i wymaga innych ustaleń.
Jak rejestrować czas pracy zdalnej w praktyce?
Kodeks pracy nie mówi, czym rejestrować czas pracy. Może to być system RCP, aplikacja, a nawet oświadczenia pracownika. Liczy się to, żeby ewidencja była rzetelna i łatwa do sprawdzenia. W Registo pracownik zdalny korzysta z aplikacji na własnym telefonie:
- firma dodaje pracownika w panelu, a on nie zakłada własnego konta,
- pracownik instaluje aplikację Registo i aktywuje ją kodem z panelu firmy,
- administrator przypisuje telefon do pracownika,
- pracownik odbija wejście i wyjście, skanując wspólny kod QR, który może mieć wydrukowany w domu,
- w wersji PRO zdarzenie może zapisywać też lokalizację, co przydaje się przy pracy w terenie.
Cały proces krok po kroku pokazujemy na filmie:
Szczegółową instrukcję znajdziesz w Centrum pomocy: Jak uruchomić Registo dla pracowników zdalnych.
Przykład: praca hybrydowa 3 + 2
Pani Anna pracuje trzy dni w biurze i dwa dni z domu. W biurze odbija się kodem QR na tablecie przy wejściu, a w domu skanuje telefonem wspólny kod QR. Wszystkie zdarzenia trafiają do jednej ewidencji, więc pod koniec miesiąca kadry widzą jeden raport godzin, bez sklejania danych z dwóch źródeł. Jeśli we wtorek w domu pani Anna pracowała do 18:00, raport pokaże to tak samo, jakby została dłużej w biurze.
Co warto ustalić w regulaminie pracy zdalnej?
- sposób potwierdzania rozpoczęcia i zakończenia pracy,
- godziny pracy lub zasady ruchomego czasu pracy,
- zasady zlecania i rozliczania nadgodzin,
- zasady kontroli wykonywania pracy zdalnej,
- sposób zgłaszania pracy okazjonalnej i prowadzenia jej licznika.
Najczęstsze pytania
Czy pracownik zdalny musi rejestrować czas pracy?
Pracodawca musi prowadzić ewidencję czasu pracy także dla pracowników zdalnych. Kodeks pracy nie określa, w jaki sposób zbierać dane, więc firma może wybrać system RCP, aplikację albo inne rzetelne rozwiązanie.
Czy okazjonalna praca zdalna też wymaga ewidencji?
Tak. Dni okazjonalnej pracy zdalnej, do 24 w roku kalendarzowym, wlicza się do czasu pracy i ujmuje w ewidencji. Warto też prowadzić ich licznik.
Czy praca po godzinach w domu to nadgodziny?
Jeśli pracownik pracuje ponad normę na polecenie albo za wiedzą i zgodą pracodawcy, mogą to być nadgodziny, za które należy się dodatek albo czas wolny, tak samo jak w biurze.
Czy pracodawca może kontrolować pracownika zdalnego?
Tak. Kodeks pracy daje pracodawcy prawo do kontroli wykonywania pracy zdalnej (art. 67²⁸). Zasady kontroli ustala się w porozumieniu, regulaminie albo poleceniu.
Czy wystarczy oświadczenie pracownika o godzinach pracy?
Przepisy nie narzucają formy ewidencji, więc oświadczenia są możliwe. Trudniej je jednak zweryfikować i uporządkować niż zdarzenia zarejestrowane w systemie w momencie rozpoczęcia i zakończenia pracy.