Przez lata nauczyciele pracowali „ponad pensum”, a rozliczenie tej pracy zależało od lokalnych zwyczajów. Uchwała Sądu Najwyższego z 2025 r. zmieniła punkt odniesienia dla sporów, a dyrektorzy zadają sobie dziś pytanie, co mają dokumentować i od kiedy.
Materiał ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Nie opisujemy w nim jednego, obowiązującego wzoru ewidencji dla nauczycieli, bo takiego nie ma. Stan prawny opisany w tekście: marzec 2026.
Norma 40 godzin i pensum: o co chodzi?
Nauczyciel w pełnym wymiarze zajęć pracuje najwyżej 40 godzin tygodniowo. Składają się na to: zajęcia z uczniami lub na ich rzecz w wymiarze pensum, inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły oraz przygotowanie do zajęć, samokształcenie i doskonalenie zawodowe (art. 42 ust. 1 i 2 KN). Pensum zależy od typu placówki i stanowiska, np. dla nauczycieli przedszkoli wynosi co do zasady 25 godzin tygodniowo (z odrębnymi zasadami m.in. dla grup dzieci 6-letnich), a dla nauczycieli szkół podstawowych 18 godzin (szczegóły w art. 42 ust. 3).
Godziny ponadwymiarowe to przydzielone godziny zajęć powyżej tygodniowego wymiaru obowiązkowego. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zmiany dotyczące wynagradzania za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeśli przyczyny leżą po stronie szkoły, a nauczyciel był gotów je wykonać. To odrębne zagadnienie od nadgodzin, o których mowa w uchwale Sądu Najwyższego.
Co orzekł Sąd Najwyższy?
W uchwale siedmiu sędziów z 26 lutego 2025 r., sygn. III PZP 3/24, Sąd Najwyższy przyjął, że praca nauczyciela ponad normę czasu pracy wynikającą z art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy. Podstawą jest to, że do spraw nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się Kodeks pracy (art. 91c KN). Szerszy opis uchwały i jej konsekwencji znajdziesz w opracowaniu czasopisma Lege Artis.
Sprawa dotyczyła nauczycielki liceum, która wykonywała znaczną liczbę godzin dodatkowych zadań. Sąd potwierdził też, że godziny ponadwymiarowe nie wyczerpują roszczeń o rozliczenie nadgodzin. Uchwała nie wprowadza jednak nowej ewidencji i nie wskazuje jednolitego sposobu liczenia nadgodzin, więc dyrektorzy muszą radzić sobie z dokumentowaniem w obecnym stanie prawnym.
Co z ewidencją czasu pracy nauczyciela?
Karta Nauczyciela przewiduje rejestrowanie i rozliczanie w okresach tygodniowych w dziennikach tylko zajęć z uczniami i na ich rzecz (art. 42 ust. 7a). Czynności takie jak przygotowanie do zajęć, sprawdzanie prac, spotkania z rodzicami, rady pedagogiczne czy doskonalenie nie mają jednej ustawowej formy ewidencji. W praktyce utrudnia to wykazanie, czy w danym tygodniu nauczyciel przekroczył 40 godzin, i to właśnie jest centralny problem sporów o nadgodziny.
Prace MEN nad rozliczaniem nadgodzin
Resort edukacji powołał grupę roboczą ds. godzin nadliczbowych nauczycieli, której pierwsze spotkanie odbyło się 6 maja 2025 r. (informacja Portalu Oświatowego). W marcu 2026 r. media informowały o pierwszych konkretnych propozycjach (Portal Samorządowy). Według tych doniesień MEN rozważa m.in.:
- ewidencję czasu pracy nauczyciela prowadzoną przez dyrektora w formie papierowej lub elektronicznej,
- definicję nadgodzin jako pracy na polecenie pracodawcy ponad przeciętną normę 40 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym,
- okres rozliczeniowy trwający 4 lub 6 miesięcy,
- rekompensatę nadgodzin czasem wolnym lub wynagrodzeniem,
- osobne zasady dla wielodniowych wycieczek.
To propozycje robocze. Nie są jeszcze obowiązującymi przepisami, a ich ostateczny kształt może się zmienić w toku uzgodnień. Warto śledzić komunikaty ministerstwa i kuratorium oświaty.
Co może zrobić dyrektor już teraz?
Poniższe kroki mają charakter organizacyjny. Nie zastępują opinii prawnej dla konkretnej placówki.
- Uporządkuj zadania statutowe. Spisz, jakie czynności poza lekcjami szkoła zleca nauczycielom (dyżury, konsultacje, zebrania, wycieczki, opieka nad kołami) i ile czasu zwykle zajmują.
- Zlecaj dodatkowe zadania na piśmie. Polecenie służbowe pozwala później ustalić, czy praca została zlecona i w jakim wymiarze.
- Rejestruj czas czynności poza pensum. Jeśli w placówce nie ma jednej ewidencji, przyjmij prosty arkusz lub kartę, w której nauczyciel odnotowuje dodatkowe zadania i godziny.
- Monitoruj przekroczenia. Regularnie sprawdzaj, czy sumy godzin nie zbliżają się do normy 40 godzin tygodniowo.
- Zasięgnij opinii prawnej. Zasady rozliczania nadgodzin nauczycieli budzą spory, a dopiero zmiany ustawowe mogą je uporządkować.
Gdzie w tym wszystkim jest Registo?
Registo jest systemem rejestracji czasu pracy dla osób objętych Kodeksem pracy, czyli administracji i obsługi placówki. Nie rozlicza pensum ani godzin ponadwymiarowych, nie prowadzi rejestracji dyżurów i zastępstw nauczycieli i nie zastępuje dziennika. Zmiany przepisów dotyczących nauczycieli nie zmieniają więc tego, jak działa ewidencja pozostałych pracowników: dla nich nadal obowiązuje ewidencja z godzinami rozpoczęcia i zakończenia pracy, którą Registo prowadzi za 0 zł, bez limitu pracowników i bez opłat od pracownika.
Jak uporządkować pozostałe grupy pracowników, opisaliśmy w poradnikach Czas pracy pracowników administracji i obsługi szkoły oraz Jak wdrożyć RCP w szkole i przedszkolu bez budżetu?. Wszystkie teksty zebraliśmy w przewodniku po rejestracji czasu pracy w placówkach oświatowych.
Najczęstsze pytania
Czy uchwała Sądu Najwyższego oznacza, że każdy nauczyciel ma nadgodziny?
Nie. Uchwała mówi, że praca ponad normę 40 godzin tygodniowo z art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy. Nie oznacza to, że przekroczenie normy zachodzi u każdego nauczyciela. Trzeba je wykazać w konkretnej sprawie.
Czy dziś istnieje obowiązek prowadzenia ewidencji całego czasu pracy nauczycieli?
Karta Nauczyciela wskazuje w dziennikach tylko rejestrowanie zajęć z uczniami (art. 42 ust. 7a). Jednolity obowiązek ewidencji całego czasu pracy nauczyciela jest przedmiotem propozycji MEN, które mają charakter roboczy.
Czym różnią się godziny ponadwymiarowe od nadgodzin?
Godziny ponadwymiarowe to przydzielone godziny zajęć ponad tygodniowe pensum. Nadgodziny w rozumieniu uchwały to praca ponad normę 40 godzin tygodniowo. Rządzą nimi odmienne przepisy i sposób rozliczenia.
Czy Registo może rejestrować czas pracy nauczycieli?
Registo rejestruje czas pracy, ale nie rozlicza pensum ani godzin ponadwymiarowych i nie zastępuje dziennika. Jest przeznaczone przede wszystkim dla administracji i obsługi placówki.
Gdzie szukać aktualnych informacji o zmianach przepisów?
W komunikatach Ministerstwa Edukacji, w Dzienniku Ustaw i na stronach kuratoriów oświaty. W sprawach spornych warto skonsultować się z radcą prawnym.